đáng chết

Định nghĩa

1. Tính từ:
   • Đáng bị trừng phạt bằng cái chết: "đáng chết" chỉ người hoặc hành động đáng bị xử tử, đáng bị chết vì tội lỗi hoặc lỗi lầm nghiêm trọng.
   • Đáng ghét, đáng trách (nghĩa bóng, thường dùng trong lời mắng yêu hoặc tỏ thái độ bực mình): "đáng chết" được dùng để thể hiện sự tức giận, bực bội hoặc trách móc nhẹ nhàng, đôi khi mang tính đùa cợt.

Ví dụ sử dụng

• Nghĩa đen:

  • Tên tội phạm đó thực sự đáng chết. (Người phạm tội đó xứng đáng bị xử tử.)
  • Hành động phản bội tổ quốc là đáng chết. (Việc phản bội đất nước là tội đáng bị trừng phạt bằng cái chết.)

• Nghĩa bóng:

  • Đồ đáng chết! Sao mày lại làm vỡ bình hoa của tao? (Lời mắng yêu hoặc tỏ thái độ bực mình với ai đó vì lỗi nhỏ.)
  • Cái đồ đáng chết, suốt ngày chỉ biết chơi game. (Câu nói thể hiện sự trách móc nhẹ nhàng, không thực sự nghiêm trọng.)

Các cách sử dụng nâng cao

• "đáng chết" trong văn cảnh trang trọng: thường dùng để chỉ tội ác nghiêm trọng, xứng đáng nhận án tử.

  • Theo luật pháp thời xưa, kẻ phản loạn là đáng chết. (Trong quá khứ, người nổi loạn bị coi là tội đáng bị xử tử.)

• "đáng chết" trong khẩu ngữ: dùng như một thán từ hoặc lời than thân trách phận.

  • Đáng chết thật, tôi lại quên mang ô rồi! (Câu nói thể hiện sự bực mình với chính mình vì lỗi nhỏ.)

Biến thể và từ gần giống

• Chết (động từ): mất sự sống, kết thúc sự sống.

  • Cây cối chết vì hạn hán. (Cây cối mất sự sống do thiếu nước.)

• Đáng trách (tính từ): đáng bị phê bình, khiển trách — mức độ nhẹ hơn "đáng chết".

  • Hành vi đó đáng trách nhưng không đến mức đáng chết. (Hành vi đó cần bị phê bình nhưng không phải tội tử hình.)

Từ đồng nghĩa

• Đáng tội chết: xứng đáng bị xử tử.
• Đáng ghét: gây khó chịu, bực mình (nghĩa bóng).
• Khốn nạn: đáng thương hoặc đáng trách (thường dùng trong lời mắng yêu).

Thành ngữ liên quan

• Đáng chết không?: câu hỏi tu từ, tỏ ý trách móc hoặc đe dọa nhẹ.
  • Mày đáng chết không hả? Dám ăn trộm đồ của tao! (Câu hỏi mang tính đùa cợt hoặc cảnh cáo.)